Orta illik temperatur göstəricilərinin taxıl əkinlərinin məhsuldarlığına təsirinin dəyərləndirilməsi
 |
Həmzə Xəlilov Ağakişi, i.e.d., professor |
| Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzi, direktorun müşaviri | |
| hamza_xelilov@mail.ru |
UOT: 504.32, 633.1
Tədqiqat Azərbaycan ərazisində atmosfer temperaturlarının orta illik səviyyəsinin taxıl əkinlərinin məhsuldarlığının dinamikasına təsirinin öyrənilməsinə yönəlib. Araşdırma 1992-2022-ci illərin məlumatları üzrə taxıl əkinlərinin məhsuldarlığının dəyişilməsinin orta illik temperaturlardan asılılığının polinom əmsallı xətti reqressiya modelinin qurulması əsasında aparılıb. Müəyyən olunub ki, orta illik temperaturun taxıl əkinlərinin məhsuldarlığının dəyişilməsinə təsirində hədd effekti özünü büruzə verir. Orta hava temperaturunun yüksəlməsi müəyyən səviyyəyədək taxıl əkinlərinin məhsuldarlığına artma istiqamətində təsir göstərir və bu zaman temperaturların yüksəlməsinə uyğun olaraq məhsuldarlığın artımının miqyas etibarilə azalması meyli formalaşır. Müvafiq kritik həddi keçdikdən sonra isə temperatur səviyyəsinin yüksəlməsi məhsuldarlığa aşağı düşmə istiqamətində təsir göstərir və bu halda temperaturların yüksəlməsinə uyğun olaraq məhsuldarlığın azalması miqyasının böyüməsi meyli yaranır. Model əsasında orta illik temperatur göstəricilərində dəyişikliklərin taxıl əkinlərinin məhsuldarlığının ixtisar olunması amilinə çevrilə bilməsi həddinə dair dəyərləndirmələr aparılır.
Azərbaycanda aqrar istehsalın artım templəri: dinamikasının xüsusiyyətləri və resurs amillərinin rolu
Xülasə Məqalədə Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi şəraitində həyata keçirilmiş əsaslı aqrar islahatlardan sonra kənd təsərrüfatı istehsalının ...
Kənd təsərrüfatında enerji istehlakı: səmərəlilik və dayanıqlılıq kontekstlərində baxış
Məqalədə Azərbaycan Respublikasının kənd təsərrüfatında enerji istehlakının dinamikası təhlil olunur. Göstərilir ki, aqrar sahədə ilkin enerji resursları sərfinin nisbətən ...
Kənd təsərrüfatında dayanıqlı intensivləşdirmə: post-transformasiya reintensivləşdirmə şəraitində imkanlar
Xülasə Müasir şəraitdə dayanıqlı intensivləşdirmə kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın dinamik yüksəldilməsinin ətraf mühitın qorunması tələblərinin gözlənilməsi və ...
Kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlardan dayanıqlı istifadə mexanizmləri
Xülasə Kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlardan (KTT) dayanıqlı istifadənin təmin olunması bu sahədə adekvat mexanizmlərin formalaşdırılması ilə bağlıdır. Məqalədə qeyd ...
Modern dəyər zəncirinə keçid şəraitində kənd təsərrüfatı məhsulları bazarında rəqabət mühitinin xüsusiyyətləri
Məqalədə müasir şəraitdə aqrar-ərzaq sistemlərində bazar strukturlarının spesifik cəhətlərinə və bunların rəqabət mühitinə təsiri məsələlərinə baxılır. Əsas diqqət ...
-
Azərbaycanda regionların inkişafının sosial-iqtisadi aspektləri
V. Babayeva, H. Mirzəyeva • UOT: 332.02, 332.05, 338.49 • 2026 -
Azərbaycanın aqrar istehlak bazarı: reallıqlar, problemlər və çağırışlar
N. Qafarov • UOT: 338.43, 338.433, 338.439 • 2026 -
Azərbaycanda rəqəmsal marketinqin şərab turizminin inkişafına təsiri
Ü. Valehzadə • UOT: 004, 338.48, 338.138 • 2026 -
Traktorun elektro-hidravlik asma sisteminin texnoloji imkanlarına təsirlərin texniki-iqtisadi baxımdan təhlili
E. Abbasov • UOT: 330.322, 631.372.012 • 2026 -
Azərbaycanda əsas ərzaqlıq kənd təsərrüfatı bitkiləri üzrə özünütəminetmə səviyyəsinin müqayisəli təhlili
P. Əliyev • UOT: 338.439.5; 339:56; 311 • 2026 -
Dayanıqlı inkişaf çağırışlarına nail olunmasında kənd təsərrüfatı kooperativlərinin rolu
S. Əkbərova • UOT: 334.73, 631.115.8 • 2026 -
Eksperimental xırdalayıcının iqtisadi səmərəsinin hesablanması
Ə. Zingirov, E. Kazımova • UOT: 621. 926. 1: 631.363 • 2026
-
Aqrar sahəyə dövlət dəstəyinin rolu və əsas alətləri
C. Qocamanov • UOT: 338.43, 63.33 • 2025 -
Rəqəmsal mühitin aqrar sahədə enerjidən istifadə vəziyyətinə təsiri
E. Əhmədzadə • UOT: 004.22, 631.1, 338.43 • 2025 -
Toxumçuluğun inkişafı və ərzaq təhlükəsizliyinin təminatında rolu
R. Əliyev • UOT: 330.163, 338.432 • 2025 -
Aqrar sahənin rəqəmsallaşmasının inkişaf meyilləri
N. Mikayılova • UOT: 004.9, 631.1 • 2025 -
Kənd təsərrüfatı məhsullarının ixrac coğrafiyasının formalaşmasına qravitasiya amillərinin təsiri
Y. Axundov • UOT: 330.43, 338.43, 339.5 • 2025 -
Azərbaycanda fermer təsərrüfatlarının ölçüsü və məhsuldarlıq: çətinliklər və siyasət tədbirləri
P. Əliyev • UOT: 338.23, 338.43 • 2025 -
Aqrar sahədə əsas kapitala yönəldilən investisiyaların səviyyəsi və dinamikası
M. Hacıyev • UOT: 330.142.2, 338.43 • 2025
Məhərrəm. Hüseynov
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin Maliyyə və iqtisadi nəzəriyyə kafedrasının müdiri
i.e.d., professor
Umxanım. Ağakişiyeva
Azərbaycan İnşaat və Memarlıq Universiteti, İnformasiya texnologiyaları və sistemləri kafedrası, müəllim