Eko-aqroparklarda istehsal prosesinin riyazi modeli və onların işğaldan azad edilmiş ərazilərdə tətbiqinin iqtisadi səmərəliliyi

Təcrübə və tədqiqatların təhlili göstərdi ki, eko-aqroparklar (EAP) kənd təsərrüfatının davamlılığını və məhsuldarlığını artırmaq üçün effektiv həll yollarından biridir. Məqalədə Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş əraziləri şəraitində uyğun EAP-ların əsas struktur bölmələri arasında istehsal-emal-daşıma-qablaşdırma-satış prosesini təmin edən və xarici şəraitdə baş verən dəyişikliklərə operativ reaksiya verə bilən funksional əlaqə modeli qurulmuşdur. EAP-larda istehsal, daşıma, ilkin emal, qablaşdırma, logistika xidmətləri, aqrotexniki və texniki servis göstərilməsi, hazır məhsulların satış obyektlərinə paylanması prosesinə vahid axın xətti kimi baxılaraq bölmələrinin giriş parametrlərinin çıxış parametrlərinə təsirini əks etdirən riyazi model qurulmuşdur. Axın xəttinin səlis işləməsini optimallaşdırmaq üçün prosesə kütləvi xidmət sistemi kimi baxılmış və onun əsas parametrləri müəyyən edilmişdir. Müasir universal və ən uyğun metodikadan istifadə edilərək EAPların faydaları müqayisəli təhlil edilmiş və iqtisadi səmərəliliyi qiymətləndirilmişdir. Müəyyən edilmişdir ki, EAP-larda işçi qüvvəsinə tələbat təxminən 40 faiz azaldıla və kənd təsərrüfatı məhsullarının rəqabət qabiliyyətinin artırılması hesabına ixrac potensialı artırıla bilər.