Azərbaycanda əsas ərzaqlıq kənd təsərrüfatı bitkiləri üzrə özünütəminetmə səviyyəsinin müqayisəli təhlili

Ərzaq məhsulları ilə özünütəminetməyə nail olmaq bir çox ölkələr, o cümlədən Azərbaycan üçün milli təhlükəsizlik strategiyalarının əsas istiqamətlərindən biridir. Bu istiqamətdə irəliləyişi ölçmək üçün ən geniş istifadə olunan göstərici özünütəminetmə əmsalıdır (ÖTƏ). Məqalədə Azərbaycanın əsas ərzaq məhsulları (buğda, kartof və soğan) üzrə özünütəminetmə səviyyəsi təhlil edilmiş və idxal olunan istehsal resursları (gübrə və pestisidlər) nəzərə alınmaqla real və ya resursları nəzərə alan ÖTƏ əmsalı hesablanmışdır. Ərzaq balansı cədvəlləri, idxal-ixrac və istehsal resurslarından istifadə ilə bağlı məlumatlardan istifadə edilərək aparılmış hesablamaların nəticələri göstərir ki, Azərbaycanın buğda kimi əsas məhsullarda özünütəminetmə səviyyəsi nisbətən yüksək olsa da, istehsal prosesinə daxil olan idxal komponentləri nəzərə alındıqda “effektiv” özünütəminetmə səviyyəsi nisbətən aşağıdır. Məqalə bu nəticələri Qlobal Ərzaq Təhlükəsizliyi İndeksi (QƏTİ) kontekstində qiymətləndirir və yalnız istehsal tərəfli özünütəminetməyə yönəlmiş yanaşmanın hərtərəfli ərzaq təhlükəsizliyini təmin etmək üçün kifayət etmədiyini vurğulayır. Azərbaycanın QƏTİ üzrə orta səviyyəli nəticəsi region ölkələri ilə müqayisədə ərzağın əlçatanlığı, keyfiyyəti və ümumiyyətlə, ərzaq sisteminin dayanıqlılığı kimi amillərin əhəmiyyətini bir daha önə çıxarır.